hoogbegaafd, hoogsensitief of hoogintelligent?

Is hoogbegaafdheid hetzelfde als hoogintelligent? En wat zijn dan de verschillen met hoogsensitiviteit? Vragen die we bij Gifted People regelmatig krijgen. Omdat deze drie dicht tegen elkaar aanliggen en overlapping vertonen, is het soms ook moeilijk om ze te onderscheiden. Maar er zijn zeker wel verschillen. In dit artikel lees je daar meer over.

Wat zijn de overeenkomsten tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit?

Hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit vertonen in veel opzichten overlapping. Zo delen ze om te beginnen de hoofdkenmerken ‘intens’ en ‘anders’ zoals beschreven in dit artikel: ‘Hoe weet ik of ik hoogbegaafd ben?’

Dit brengt onder andere mee dat je hoogbewust waarneemt. Je ziet bepaalde subtiliteiten en discrepanties om je heen die de meeste mensen volledig ontgaan. Het is als het ware alsof je met een vergrootglas rondloopt. Alles valt jou op. Je kunt je daarom soms bijna niet voorstellen dat anderen dat niet zien.

Je bent je bovendien heel bewust van jouw omgeving en bovengemiddeld gevoelig voor sfeer en externe prikkels. Bij hoogbegaafden en hoogsensitieve mensen is er vaak sprake van een over-responsiviteit. Dat betekent dat je overmatig, snel of langdurig actief reageert op prikkels.

De door de zintuigen opgevangen informatie wordt ook intenser ervaren en er vindt een diepere verwerking plaats. Zeker in nieuwe omgevingen kun je daarom overspoeld raken door de prikkels die je ervaart. Dit kan ertoe leiden dat je moeite hebt met bepaalde sociale aangelegenheden, zoals feestjes, en daar echt tegenop kunt zien.

Je zult bovendien merken dat je meer oplaadtijd en hersteltijd nodig hebt dan de mensen om je heen die minder prikkelgevoelig zijn. Voor hen is dit soms ook moeilijk te begrijpen. 

Je wordt daarnaast vaak een beetje ‘te’ genoemd. Denk aan te gevoelig, te emotioneel, te druk, te perfectionistisch en te ‘jij maakt je ook overal zorgen over’, etc. etc. Zeker hoogbegaafden worden regelmatig ook te kritisch, te moeilijk, te eigenwijs of te betweterig genoemd.

Wanneer je door anderen steeds een beetje ’te’ wordt genoemd, kan dat voelen als een afwijzing op wie je bent.

Wees oplettend op de valkuil van aanpassen

Vanwege het anders- en intens-zijn is er bij zowel hoogbegaafden als bij hoogsensitieve personen een risico op de valkuil van het bovengemiddeld aanpassen.

Wanneer je namelijk vaak het gevoel hebt anders te zijn, en opmerkingen ontvangt die in de kern zeggen ‘we vinden het niet fijn als jij doet zoals je bent’, is het een natuurlijk gevolg dat jij je gaat aanpassen. 

Als mens willen we graag onderdeel zijn van de groep. Ook als dat betekent dat we hierdoor onszelf een aantal maskers moeten aanmeten. Maar op een bepaald moment draag je dan zoveel maskers, dat je niet meer weet wie nou de originele versie is. De echte jij. Hierdoor dwaal je steeds meer af van de persoon die jij in de kern bent. 

Dat maakt het ook lastiger om bij jezelf te herkennen of er sprake is van hoogbegaafdheid of hoogsensitiviteit. Je kunt namelijk niet goed meer vertrouwen op de kennis die je hebt over jezelf. Belangrijk dan is dat je aan de slag gaat met zelfonderzoek: het ontdekken van wie jij echt bent: wat jouw blauwdruk is.

Het is ook belangrijk dat je zelfonderzoek doet in jouw alleentijd. Juist als hoogbegaafde en hsp’er ben je goed in het aanvoelen van anderen en van wat zij van jou verwachten.

In contact met anderen ben je er dan gevoelig voor dat je te veel bezig bent met de ander in plaats van met jezelf. In plaats van de antwoorden in jezelf zoeken, zul je dan onbewust ook bezig gaan met wat je denkt dat de ander goede antwoorden vindt voor jou. In je alleentijd is er ruimte om jouw eigen antwoorden te vinden. 

Jouw blauwdruk is de optelling van wie je bent, wat je wilt en nodig hebt en wat jij van nature goed kunt. 

Wat zijn de verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit?

Één van de doorslaggevende verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit is de bovengemiddelde potentie en intelligentie die bij hoogbegaafdheid aanwezig is. Daarvan is sprake als er een IQ-score van 130+ aanwezig is. 

Het lastige hierbij is dat de grenslijn tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitief vrij dun is. Er is veel overlap in kenmerken en qua intelligentie kan het heel dicht tegen elkaar aanliggen. 

Daardoor ontstaat er ook een grijs gebied. Want stel dat je twee bijna identieke personen naast elkaar zou zetten waarbij de ene een intelligentie van 130 heeft en de ander van 129, zou je officieel kunnen zeggen dat één van de twee hoogbegaafd is en de ander niet.

Maar in de praktijk zou dat te kort door de bocht zijn. Hoogbegaafdheid is namelijk echt meer dan alleen een bovengemiddelde intelligentie.

Daarom houden wij bij Gifted People ook niet strak vast aan de IQ-grens van 130. Ook al zien we een bovengemiddelde intelligentie wel als onderdeel van hoogbegaafdheid, het is niet de doorslaggevende factor en is niet zo precies als boven of onder de 130.

Vanuit het kenmerk ‘Snel’, wat wij zien als het onderscheidende kenmerk tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit, zien we ook dat hoogbegaafden een sterker analytisch vermogen hebben, sneller zijn in hun denken, vaak stappen voorlopen op anderen en voorlopen in hun ontwikkeling. 

Het voorlopen in de ontwikkeling kenmerkt zich door het al eerder lopen, praten of lezen, of later maar dan al wel boven hun niveau. Sommige hoogbegaafden slaan zelfs ontwikkelingsfases over. Zo beginnen ze bijvoorbeeld met lopen zonder de kruipfase te hebben gehad.

Het voorlopen in de ontwikkeling, thuis en op school, valt overigens niet altijd op omdat er ook sprake kan zijn van een omgeving die een goede ontwikkeling in de weg stond of van een leerbelemmering. In dit artikel lees je meer over hoogbegaafde kinderen en jongeren en hoe je hoogbegaafdheid bij hen herkent. 

Wat zijn de verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogintelligent?

Naast de verschillen tussen hoogbegaafdheid en hoogsensitiviteit is er ook een verschil tussen hoogintelligent en hoogbegaafdheid.

Hoogintelligent ben je wanneer je op een erkende intelligentietest een IQ-score behaalt die zich bevindt in het betrouwbaarheidsinterval waarin 130 zit. Dat hoeft geen precieze 130+ score te zijn, maar een score rondom 130. 

Zoals hiervoor besproken, maakt alleen een hoge intelligentie nog niet hoogbegaafd want hoogbegaafdheid is breder dan hoogintelligent zijn.

Je kunt in die zin zeggen dat je als hoogbegaafde hoogintelligent bent, plus herkenning vindt in de drie hoofdkenmerken van hoogbegaafdheid. Iemand die hoogintelligent is, hoeft niet per definitie ook hoogbegaafd te zijn. 

En wat nu? Wat is de volgende stap in jouw onderzoek?

Vind je herkenning in zowel hoogsensitiviteit als hoogbegaafdheid? Ga dat dan verder onderzoeken voor jezelf. Kijk waar jouw vraagstukken het meeste bij aansluiten. Kijk naar wat resoneert met jou en zoek de oplossingen die daarbij passen.

Als je vermoedt dat er sprake is van hoogbegaafdheid, neem dat dan mee in het vinden van jouw antwoorden en jouw pad. Leer jezelf beter kennen en daarmee wat jij nodig hebt.

Twijfel je nog of hoogbegaafdheid relevant is voor jou? Dan ben je welkom om eerst onze gratis en vrijblijvende HB-test te doen.

Meer ontdekken over hoogbegaafdheid?

Wil jij je verder verdiepen in hoogbegaafdheid? Onderstaande opties gaan jou daarbij helpen.

Gratis HB-test

Twijfel je of hoogbegaafdheid relevant is voor jou? Doe dan onze gratis HB-test en ontdek of het relevant genoeg is voor jou om je er verder in te verdiepen.