Misvattingen over hoogbegaafdheid
Helaas zijn er nog steeds een aantal hardnekkige misvattingen over hoogbegaafdheid in omloop. Deze heersende misvattingen kunnen ervoor zorgen dat je onterecht kunt gaan denken dat je niet hoogbegaafd bent, of daar alsmaar aan blijft twijfelen.
Naast dat een eindeloze welles-nietes met jezelf enorm veel energie kost, staat het je ook in de weg van het kunnen ontdekken van wat hoogbegaafdheid voor jou meebrengt en betekent. Dat maakt het lastiger om de mooie kanten van hoogbegaafdheid te kunnen benutten.
Daarnaast is het fijn om deze misvattingen helder te hebben voor wanneer je gaat delen over je hoogbegaafdheid. Mogelijk geloven de mensen om je heen namelijk nog in bepaalde misvattingen. Wanneer je deze misvattingen kent, kun je jezelf daar op voorbereiden en de misvatting gemakkelijker weerleggen.
Ook als je kinderen hebt, is het waardevol om je te verdiepen in de misvattingen aangezien er op scholen nog vaak kennis ontbreekt over hoogbegaafdheid, waardoor jouw kind mogelijk niet de ondersteuning krijgt die het nodig heeft.
Misvattingen over hoogbegaafdheid overzicht
Voordat we verder ingaan op de misvattingen, hier nog even een kort overzicht van de misvattingen die we in dit artikel gaan bespreken.
- Misvatting 1. Als hoogbegaafde ben je altijd succesvol
- Misvatting 2. Alle hoogbegaafden lijken op elkaar
- Misvatting 3. Als hoogbegaafde ben je in alles anders
- Misvatting 4. Hoogbegaafdheid komt altijd naar voren in een IQ-test
- Misvatting 5. Als hoogbegaafde kun je geen leerbelemmering hebben
- Misvatting 6. Hulpverleners hebben genoeg kennis over HB om misdiagnoses te voorkomen
- Misvatting 7. Je hebt (altijd) last van je hoogbegaafdheid
Misvatting 1. Als hoogbegaafde ben je altijd succesvol
Tegenwoordig zien we dat er meer aandacht gegeven wordt aan hoogbegaafdheid. Dat is in de kern heel fijn en belangrijk. Tegelijkertijd zijn het vooral de uitzonderlijke verhalen die aandacht krijgen. Denk bijvoorbeeld aan een hoogbegaafde jongen die met negen jaar al is toegelaten tot een universiteit.
Deze berichten verstevigen de misvatting dat hoogbegaafdheid altijd hand in hand gaat met succesvol zijn in de zin van bijzondere resultaten in de vorm van hoge cijfers op school, ergens in uitblinken, het behalen van unieke prestaties, klassen overslaan, een geniale uitvinding doen of een succesvolle carrière.
En natuurlijk zijn er hoogbegaafden waarbij dit het geval is. Maar net zo goed ook hoogbegaafden die onderpresteren op school en in werk, gaan disfunctioneren, uitvallen en alles daartussenin.
Het lastige van deze misvatting is dat je jezelf niet zo snel gaat zien als hoogbegaafd wanneer je niet die hoogvlieger was op school of als je nu geen ‘hoge’ functie vervult.
Opleidingsniveau, resultaten op school en in je werk zeggen echter niets over of je wel of niet hoogbegaafd bent en kunt zijn. De mate waarin je ergens succesvol in bent is namelijk afhankelijk van de mate waarin je in een omgeving functioneert die bij jou past en de mate waarin je jouw kwaliteiten kunt benutten.
_____________________
Misvatting 2. Alle hoogbegaafden lijken op elkaar
Als hoogbegaafde zul je herkenning vinden in de drie hoofdkenmerken Anders, Intens en Snel. Maar hoe dit tot uiting komt is voor iedereen weer anders.
Er is namelijk ontzettend veel diversiteit onder hoogbegaafden. De ene hoogbegaafde is echt de andere niet.
Vanwege die diversiteit zul je bovendien merken dat je niet met alle hoogbegaafden een klik hebt en dat je niet altijd op dezelfde manier in het leven staat.
Het is dan ook belangrijk om jezelf niet te gaan vergelijken met mensen waarvan je weet of vermoedt dat zij hoogbegaafd zijn.
Ook binnen gezinnen kunnen enorme verschillen zijn tussen hoogbegaafde kinderen. Soms valt daarom maar één van de kinderen echt op als hoogbegaafd.
Een kind dat bijvoorbeeld hoge resultaten behaalt, wordt vaak sneller gesignaleerd dan broers of zussen die minder goede resultaten behalen, bijvoorbeeld omdat zij een leerbelemmering of andere interesses hebben.
Vaak wordt het kind waarbij HB is vastgesteld echter wel als norm gezien waardoor broers en zussen soms onterecht als niet-HB worden gezien.
Omdat er nogmaals ontzettend veel diversiteit is onder hoogbegaafden, zegt hoe een ander hoogbegaafd is helemaal niets over jouw (eventuele) hoogbegaafdheid.
_____________________
Misvatting 3. Als hoogbegaafde ben je in alles anders
Het is belangrijk om te herkennen dat je als hoogbegaafde in bepaalde opzichten fundamenteel anders bent. Maar net zo goed ook dat je in bepaalde opzichten ook niet anders bent.
Hoogbegaafdheid is namelijk onderdeel van wie je bent, maar niet alles wat je bent. Je bent ook gewoon een mens met dezelfde basisbehoeften als niet-hoogbegaafden. Je hebt ook wensen, ideeën en verlangens. Je hebt net zo goed liefde, steun en aandacht nodig. Je hebt ook angsten, je loopt tegen dingen aan en je maakt fouten. Je wilt fijne relaties en plezier in je leven, net als iedereen.
Waar het verschil in zit, is in de intensiteit, de inhoud of in de weg ernaartoe. Daarom is het belangrijk dat je ontdekt wat jouw blauwdruk is.
Jouw blauwdruk is de optelling van wie je bent, wat je wilt en nodig hebt en wat jij van nature goed kunt.
Misvatting 4. Hoogbegaafdheid komt altijd naar voren in een IQ-test
Onderdeel van hoogbegaafdheid is een bovengemiddelde intelligentie. Tegelijkertijd is hoogbegaafdheid meer dan alleen die bovengemiddelde intelligentie. Het omvat namelijk ook bepaalde zijnskenmerken. Op deze pagina ontdek je daar meer over ‘De hoofdkenmerken van hoogbegaafdheid‘.
De bovengemiddelde intelligentie is momenteel wel het enige dat we objectief kunnen meten. Het is in die zin niet heel raar dat als we het hebben over hoogbegaafdheid, bijna altijd de term IQ-score ter sprake komt.
Met een IQ-score wordt bedoeld: de score die je op een officieel erkende IQ-test hebt behaald. Een IQ-score is echter iets anders dan de hoogte van je intelligentie.
Een IQ-score kun je zien als een indicatie van wat de hoogte van je intelligentie kan zijn.
De bovengemiddelde intelligentie komt daarbij niet altijd naar voren in een IQ-test. Dit is onder andere het geval omdat een IQ-test een momentopname is. Daardoor kunnen factoren als spanning, motivatie, vermoeidheid, afleidende factoren, onderpresteren en faalangst de uitkomst beïnvloeden.
Een IQ-test kan daarom hoogbegaafdheid niet uitsluiten.
_____________________
Misvatting 5. Als hoogbegaafde kun je geen leerbelemmering hebben
Er werd vroeger soms nog gedacht dat hoogbegaafdheid en een stoornis en/of een leerbelemmering, zoals dyslexie of dyscalculie, elkaar zouden uitsluiten. Dat is echter niet het geval. Het kan net zo goed samen voorkomen.
Wanneer je hoogbegaafd bent én een leerbelemmering hebt, kunnen deze twee elkaar echter wel verbloemen waardoor het niet opvalt dat je hoogbegaafd bent en/of een leerbelemmering hebt.
Het lastige hiervan is dat zowel hoogbegaafdheid als een leerbelemmering vragen om passende ondersteuning. Deze ondersteuning zul je niet krijgen als één van de twee of allebei niet bekend is. Dit kan ertoe leiden dat je als hoogbegaafde intellectueel ondervoed raakt.
Als het gaat om hoogbegaafdheid en een leerbelemmering, zijn er steeds drie situaties die onderzocht mogen worden:
- Is er mogelijk sprake van hoogbegaafdheid?
- Is er mogelijk sprake van een leerbelemmering?
- Is er mogelijk sprake van allebei?
_____________________
Misvatting 6. Hulpverleners hebben genoeg kennis over HB om misdiagnoses te voorkomen
Omdat hoogbegaafdheid geen stoornis is en niet opgenomen is in de DSM*, brengt dat mee dat hulpverleners soms nog te weinig weten over hoogbegaafdheid. Dit vergroot het risico op misdiagnoses.
Van psychologen en andere hulpverleners hebben we bij Gifted People bijvoorbeeld al meerdere malen gehoord dat hoogbegaafdheid vrijwel niet aan bod is gekomen tijdens hun studie.
Kenmerken van hoogbegaafdheid worden dan ook nog niet altijd als dusdanig herkend én hoogbegaafdheid wordt niet altijd meegenomen in het diagnostisch onderzoek.
Extra lastig hierbij is dat het onderscheid tussen een stoornis en hoogbegaafdheid soms moeilijk te maken is omdat bepaalde uitingen van hoogbegaafdheid kunnen lijken op symptomen van een stoornis, wat misdiagnoses in de hand kan werken.
Het gevaar van deze misdiagnoses is dat er vervolgens niet meer gekeken wordt naar de omgeving waarin je functioneert terwijl het soms juist de omgeving is die ervoor zorgt dat je bepaalde gedragingen vertoont die kunnen lijken op kenmerken van een stoornis.
Hierdoor wordt dan een onwenselijke situatie in standgehouden die op verschillende manieren schade kan veroorzaken. In het programma ‘Anders, Intens en Snel’ hebben we daarom een hele module gewijd aan het voorkomen van misdiagnoses.
*De DSM staat voor: Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders. Het is het internationale handboek voor de classificatie van psychische stoornissen.
Wil je meer ontdekken over deze en andere misvattingen en over wat hoogbegaafdheid wél is? Doe dan mee aan het programma ‘Anders, Intens en Snel (AIS)’.
In ‘Anders, Intens en Snel’ ontdek je aan de hand van 8 overzichtelijke modules alles wat je wilt en moet weten over hoogbegaafdheid, voor jezelf én voor je kinderen.
Misvatting 7. Je hebt (altijd) last van je hoogbegaafdheid
Naast dat er in de media regelmatig berichten zijn over hoogbegaafden die het uitzonderlijk goed doen, komt helaas ook regelmatig in de media hoe lastig het is om hoogbegaafd te zijn en hoeveel problemen er door hoogbegaafdheid kunnen ontstaan.
Hierdoor is ook de misvatting aan het ontstaan dat je altijd tegen problemen aanloopt als hoogbegaafde en dat je altijd last hebt van je hoogbegaafdheid.
Hoogbegaafdheid zelf is namelijk niet hét probleem. Problemen ontstaan als je niet weet hoe jij bedraad bent en wat jij nodig hebt. Problemen ontstaan als je de kenmerken en gaven die hoogbegaafdheid meebrengt niet op de juiste manier kunt inzetten.
Als hoogbegaafde ben je dus niet veroordeeld tot allemaal vervelende ervaringen of aan een leven vol problemen. Je kunt net zo goed intens plezier hebben van dat wat hoogbegaafdheid meebrengt.
Daarvoor is het wel nodig dat je bereid bent om te ontdekken wat hoogbegaafdheid voor jou meebrengt, dat je weet wie jij bent, wat jij wilt en nodig hebt en wat jij van nature goed kunt (dat noemen we bij Gifted People jouw blauwdruk) én dat je jouw leven, werk en relaties zoveel mogelijk passend inricht op jouw blauwdruk.
Meer ontdekken over hoogbegaafdheid?
Wil jij je verder verdiepen in hoogbegaafdheid? Onderstaande opties gaan jou daarbij helpen.
Gratis Introductie Masterclass over hoogbegaafdheid
Ontdek meer over wat de drie hoofdkenmerken van hoogbegaafdheid inhouden, hoe je HB kunt herkennen en wat het verschil is met hoogsensitiviteit.
Gratis HB-test
Twijfel je of hoogbegaafdheid relevant is voor jou? Doe dan onze gratis HB-test en ontdek of het relevant genoeg is voor jou om je er verder in te verdiepen.