Gaven en valkuilen van het anders-zijn

Gaven en valkuilen van het anders-zijn

Adrienne van den Bos Anders zijn, Hoogbegaafdheid 24 Comments

Voor mij was het een soort waarheid geworden dat ik in een wereld leefde die niet voor mij gemaakt was. Ik voelde dat ik altijd net iets meer mijn best moest doen om mee te komen in wat er gevraagd werd. Mezelf net iets meer moest vormen en aanpassen. Dat er geen plaats was voor het stukje wat juist zo eigen was voor mij. De realisatie kwam al snel dat een gave die je niet kunt inzetten eerder een last vormt.  

In bedrijven had ik bijvoorbeeld vaak een andere visie bij wat er het beste gedaan kon worden. Ik kwam met andere ideeën en zienswijzen. Maar omdat anderen niet altijd helemaal begrepen wat ik bedoelde of omdat de meerderheid het anders zag, trok ik vaak aan het kortste eind. Omdat ik daarnaast ook zag wat er nodig was en van mij verwacht werd, leek het mezelf daarop aanpassen de beste strategie. Als gevolg kwam ik steeds verder van mezelf af te staan. 

De unieke kwaliteiten van het anders-zijn 

Onze samenleving bestaat uit uiteenlopende mensen, functies, taken en gaven. We zijn er dan ook niet bij gebaat dat we allemaal hetzelfde gaan doen. Het anders-zijn dat hoogbegaafdheid meebrengt, zoals we dat in de vorige blog hebben gezien, brengt ook unieke kwaliteiten mee. Het anders-zijn kan in bedrijven bijvoorbeeld waardevol zijn vanwege de andere denk- en zienswijze. Hierdoor kun je een bijdrage leveren die voor anderen niet mogelijk is. Tegelijkertijd betekent dit ook dat anderen een bijdrage kunnen leveren die voor jou niet mogelijk of wenselijk is. Door jezelf beter te begrijpen en te leren kennen, kun je juist gaan zien hoe je elkaar op de werkvloer kunt versterken. Vervolgens kun je dit bespreekbaar gaan maken. 

Naast de unieke kwaliteiten, is het ook belangrijk om je te realiseren dat waar jouw gaven aan de ene kant staan, de valkuilen aan de andere kant van de balans staan. De mate waarin jij jouw gaven op positieve wijze kunt inzetten en de valkuilen kunt voorkomen is daarbij ook afhankelijk van de omgeving waarin jij functioneert.  

De valkuil van het anders-zijn 

Het kan een mooie gave zijn om snel te kunnen inschatten wat er van je verwacht wordt en wat er nodig is in een bepaalde situatie. Dat jij jezelf kunt vormen om mee te kunnen in een bepaalde omgeving. De valkuil hiervan is alleen dat je jezelf hierdoor bovengemiddeld gaat aanpassen om iets in stand te houden wat eigenlijk niet de bedoeling is voor jou.  

We hebben het hier bewust over bovengemiddeld aanpassen, want een beetje aanpassen is vaak wel nodig. Zodra je in een omgeving functioneert, zul je simpelweg een beetje flexibel moeten zijn om mee te kunnen bewegen met de omstandigheden. Maar laten we zeggen dat dit in een omgeving die bij jou aansluit misschien 10% is en dat je voor 90% jezelf kunt zijn. In een omgeving die niet bij jou aansluit, kan dit zomaar omgedraaid zijn. In dat geval, kost het je ontzettend veel moeite en energie om dit vol te kunnen houden. Bovendien brengt het extra stress mee omdat je eerder het gevoel hebt door de mand te vallen. Dat mensen gaan zien dat jij een rol speelt.  

Bovengemiddeld aanpassen is niet iets wat je eindeloos kunt volhouden. Het brengt namelijk nogal wat vervelende bijwerkingen met zich mee. Zo zul je steeds meer vermoeidheid gaan ervaren en minder plezier hebben in wat je doet. Er kunnen depressieve klachten ontstaan en de kans op een burn-out neemt toe naarmate je langer deze ongewenste situatie in stand probeert te houden. Er komt simpelweg een moment dat het op is.   

Wat kun je doen? 

Onderzoek hoe jij in elkaar zit, hoe jij bedraad bent en welke omgevingen daarbij passen. Dat geldt op gebied van werk, maar ook op gebied van relaties. Hoe meer je kunt leven in het verlengde van wie jij bent en wat klopt voor jou, des te groter de kans dat je jouw unieke anders-zijn kunt inzetten. Daarmee loop je het minste risico op de valkuilen.  

Kijk vervolgens naar wat je nu al kunt doen om de omgevingen waar jij je in begeeft passender te maken voor jou. Ongetwijfeld zijn er dingen die je nog niet meteen kunt veranderen. Maar er zijn ook dingen die je al wel kunt veranderen. Richt je vooral op dat laatste en doe het in kleine consistente stappen per keer. Dat maakt het mogelijk om elke dag te werken aan het leven dat klopt bij de persoon die jij bent. 

— 

In de komende blogs zullen we het kenmerk van anders-zijn verder uitlichten. Voor nu een vraag aan jou, zet jij vooral de gave in van het anders-zijn, of loop je eerder tegen de valkuilen aan? Laat je het mij weten onder deze blog? 

Heb jij het e-book over hoogbegaafdheid al gelezen?
Dat kun je hier gratis aanvragen:

Yes, ik wil graag dat e-book! Je ontvangt dan ook de wekelijkse HB updates gemakkelijk in je mail.

Vorige blogVolgende blog

Comments 24

  1. Aller eerst wil ik je bedanken. Ik krijg zo langzaam maar zeker meer inzicht in mezelf.
    In eerste instantie heb ik me bij je aangemeld omdat ik schoolmeester ben op een school die zich gespecialiseerd heeft in HB, maar langzaam maar zeker begrijp ik mezelf (dankzij je blog) beter dan dat ik ooi heb gedaan.

    Ik herken veel van mezelf in het thema ‘hoogbegaafdheid en zelfkennis’. Tot heden heb ik het bij een werkgever eigenlijk nooit langer vol gehouden dan drie jaar, daarbij was het voor mij zelfs noodzakelijk om me meermalen over te laten plaatsen naar een andere vestiging.
    Ik heb me altijd voor ten minste 90% aangepast aan m’n omgeving, maar bij m’n huidige baan hoeft dat slechts voor 50%.
    De verminderde aanpassing heb ik overigens te danken aan mijn collega’s. Eén van m’n collega’s heb ik onlangs bedankt omdat ze me accepteert zoals ik ben, bij haar (op onze school ben ik helaas de enige man) hoef ik me nagenoeg helemaal niet aan te passen. Er zijn daar tegenover echter wel collega’s die ik niet ‘kan lezen’ en die kosten me nog steeds veel energie.

    1. Post
      Author
  2. Inderdaad speelde ik in mijn laatste baan een rol die ik na een jaar niet meer volhield. Nam half jaar later ontslag en ben nu na veel maanden van uitslapen en rustig aan doen weer mezelf en ben nu weer uitgerust. Nam tijd voor mezelf, had weer tijd voor mijn favoriete creatieve bezigheden en schrijf nu bijna iedere dag aan mijn boek over duurzaamheid. Ben nu wel op zoek naar een baan die bij me past en leef in het NU. Deed altijd teveel mijn best om mijn leven te strucureren en kan nu beter overzien wat ik wel en niet wil doen op een dag. Ben leergierig en leer mezelf nu te focussen om minder tegelijk te willen doen.

    1. Post
      Author
  3. Fijn om dit allemaal te lezen. Ik heb al ontdekt dat ik een echte introvert ben, maar als ik dit zo lees, herken ik in mezelf ook veel van een HB-er.
    Van de kleuterschool herinner ik me vooral dat ik geen idee had waarom je daar naartoe moest. Ik vond het zonde van mijn tijd, deed veel liever mijn eigen ding, en vond het overgrote deel van de klasgenootjes vervelend. Maar ik geleerd dat je je moet gedragen en moet doen wat er van je gevraagd wordt, dus dat is wat je doet. Op de een of andere manier geloofde ik zelfs dat dat goede gedrag ooit wel beloond zou worden….
    Ik heb ruim 24 jaar op een kantoor gezeten, iets waarvan ik altijd heb gezegd dat ik dat nooit zou doen, maar studeren zag ik niet zitten, wist niet wat, behalve Engels, maar dat vond ik echt leuk, en de ervaring leert dat iets wat je teveel of te vaak doet, op den duur niet leuk meer is, en dat mocht me met Engels niet overkomen! Dus ik ben na het VWO gaan werken, op een kantoor dus. De eerste 14 jaren waren prima, fijne baas, fijne collega’s, samen konden we alles, zo’n plek gun ik iedereen. Daarna werden we overgenomen en was het uit met de goede tijden. Uiteindelijk is het kantoor verhuisd en zijn we met een paar collega’s ontslagen. Het was crisis, dus gemakkelijk en goedkoop voor de baas om van ons af te komen…. Toen heb ik de kans gegrepen om m’n eigen sieradenbedrijfje te beginnen. Ik moet nu eenmaal creatief zijn, (dat wist ik eigenlijk al voordat ik naar het VWO ging, maar ja, je hebt een VWO-advies, dus je gaat niet naar de LTS of zo….) Ik merk nu dat ik het inderdaad heerlijk vind om mijn eigen baas te zijn, mijn eigen tijd in te delen en vooral te doen wat ik leuk vind. Wat ik ook wel merk, is dat het vooral heel leuk is om iets nieuws te bedenken, maar als het dan bedacht is, wordt het snel saai en wil ik weer wat anders maken… Binnenkort doe ik een workshop meubelstofferen en van de zomer een cursus oldtimertechniek, weer nieuwe uitdagingen.
    Maar goed, waarom ik eigenlijk reageer: het zou fijn zijn als de blogs ook gingen over hoe je je als HB-er in “het leven” staande houdt, en niet alleen in “het werk”. Voor mij zijn dat 2 heel verschillende dingen, en “het leven” is soms al moeilijk genoeg. Op het moment merk ik dat ik ben uitgekeken op de vriendengroep, er is niemand bij met wie je echt iets hebt. Het zijn inmiddels allemaal brave huisvaders en -moeders, vinden het prima waar ze zijn, geen ambities meer om ergens te komen of om een avontuur aan te gaan. Ik heb heel sterk het gevoel dat mijn plekje en “mijn mensen” niet hier zijn, maar aan de andere kant van de Noordzee, en wel in Schotland, daar heb ik altijd een heel diep gevoel van thuis-zijn. Maar je kunt natuurlijk niet zomaar man en kinderen achterlaten en vertrekken….. Inmiddels ben ik bijna 51 en heb het gevoel dat het beste deel van mijn leven nog kan komen, als ik er maar naar op zoek kan gaan…. Moeilijk hoor….

    1. Heel herkenbaar, het is in mijn ogen soms ook wat veel gericht op het werkzame leven terwijl ik het ook lastig vindt om mij daarnaast staande te houden, en vooral om het leuk te hebben!

    2. Post
      Author

      Dat is wel een voorbeeld van volharding Yolande, door het toch 24 jaar vol te houden. Dankjewel voor het delen van jouw persoonlijke ervaring. Heb je al eens een gratis online masterclass gevolgd? Misschien is het iets voor je. Ben je nu het meest op zoek naar de persoon die je wilt zijn? Dat is ook een onderdeel van de insight, de persoon die je wilt zijn vormgeven. Ik zet hieronder een link voor je.
      Mocht je vragen hebben, dan kun je me altijd mailen. https://giftedpeople.eu/insight/

    3. Heel herkenbaar inderdaad Yolande, zelf heb ik ruim 20 jaar in het onderwijs gewerkt maar dan voor een vak dat in feite wat onderschat wordt. Muziek, en later ook tekenen omdat ik toe was aan een nieuwe opleiding en toevallig daar ook altijd goed in was. De enige school waar ik het lang uithield was de plek waar ik door omstandigheden snel het enige sectie-lid was en er nog heel veel ontwikkeld en opgezet moest worden, dat laatste is voor mij juist heel leuk. Bovendien was ik daardoor sectiehoofd en de enige die alles kon overdragen en dus bepaalde. Gek genoeg zijn juist altijd in mijn vak lacunes ontstaan die ik er bij pakte, omdat anderen overspannen waren of een burn-out hadden. Omdat ik mijn hele studie tijd gewerkt had was ik gewend aan continue structurering en ben dit ook heel lang blijven doen tijdens latere studies (gewoon omdat ik behoefte aan iets anders had). Een van de redenen dat ik mijn ontslag genomen heb bij de leukste school was dat ik me realiseerde dat ik geen echte vrienden had onder mijn collega’s, er waren veel nieuwe mensen ondertussen met in mijn ogen stupide, bekrompen ideeën en daar wilde ik me niet aan aanpassen. Andere collega’s waren hun vroegpensioen aan het regelen en jongere mensen waar ik mee optrok waren soms veel korter aanwezig en elders aan het werk of met kinderen bezig e.d. Nu genoot ik altijd zelf van leren en lesgeven, heb (meerdere) verschillende studies gedaan waar ik ook werk in vond of zelfstandig mee aan de slag kon. Zo kon ik mijn eigen emotionele wensen vervullen tot op zekere hoogte. In het gewone leven heb ik echter moeten leren om mensen af te stoten, mensen die iets in mij zien (zonder dat ik eerst besefte wat ze van me wilden). Door dit soort contacten zakelijker te maken kon ik er mee leven: ik zie, en kan blijkbaar wat dingen die anderen niet kunnen en die hebben daar dan wat aan. Maar dat is niet wat ik wil, of ambieer. Natuurlijk wil ik wel mensen helpen (liever nog dieren), maar daar moet het dan bij blijven. Meestal werd ik dan als een vriend beschouwd, terwijl ikzelf die band niet voelde omdat men niet aan mijn verlangens e.d. tegemoet kon komen en het ook totaal niet door hadden dat het niet wederzijds was. Dit frustreert, voelt leeg en werpt je steeds meer op je zelf terug. Korter gezegd, hoewel mijn werk dus wel langdurig heel bevredigend was kwam ik er gaandeweg achter dat het geen plek in mijn ‘gewone’ leven innam. Overigens, ondanks dat ik goed met collega’s om kon gaan en ook thuis veel voorwerk verrichtte. Ik deed ernaast toch altijd vrijwilligers werk om meer gelijkgezinden te treffen en wellicht met een beetje hoop op contacten met meer betekenis. Ik heb me er een beetje bij neergelegd, dat ik enorm veel mensen ken, waarvan sommigen mij echt als een vriend zien (niet zo door mij) en dat ik zelf hooguit een stuk of 5 goede vrienden heb, die overigens ook zelden de volle lading van mijn rappe tong en denksprongen kunnen volgen. Omdat ik lesgeef heb ik natuurlijk hier wel mee om leren gaan. In die zin was mijn werk wel mijn redding. Het weten dat anderen beperkt zijn, of ambitieloos, hoe je het ook wilt noemen heeft mij mijn energie laten kanaliseren naar plekken die ík zelf wezenlijk van belang vind, toch moet je ook daar in de gaten blijven houden dat je niet teveel geeft en grenzen overschrijdt. Overigens heb ik het mijn hele leven vooral toegeschreven aan mijn linkshandigheid, mede omdat ik gevoelsmatig snel met andere linkshandigen goed contact had. Hoewel er tegenwoordig veel rekening met linkshandigen gehouden wordt is dat in de werkpraktijk nog niet echt een logisch praktische verdeling: het onbegrip druipt er meestal van af als het om praktische toepassing gaat. Bovendien wordt van de voordelen die linkshandigen bieden, m.n. op creatief gebied ook nog weinig gebruik gemaakt en als je een vernieuwend denkbeeld lanceert wordt het als snel opgevat als zo’n onwerkbaar idee van de creatieveling, te ingewikkeld. Zelf heb ik dan al direct een overzichtsbeeld zonder iets uit te werken voor anderen, maar begin daar maar aan als er teveel onwil is om te veranderen. Deze ervaringen heb ik ook al vanaf mijn kleuterschool tijd, net als de vele vrienden die ik toen had en redelijk bewust meestal weer uit het oog verloor. Van binnen is er dus best weinig veranderd, ik zie veel mensen maar voel me met heel erg weinig mensen verbonden en mis ook de wil om me aan al die anderen structureel aan te passen. Verbinding heb ik ervaren als iets dat natuurlijk vanzelf gaat, zelfs als je bij mensen weggaat kan je er niet omheen. In jouw geval Yolande vraag ik me af of je niet met het hele gezin je kunt verplaatsen naar de plek waar je je naar toegetrokken voelt of verbonden mee voelt. Is dat technisch niet mogelijk of zijn er andere obstakels?

    4. Inderdaad herkenbaar, Yelca!
      Grappig dat je linkshandigheid noemt. Ik ben zelf rechtshandig, maar in mijn middelbareschooltijd had ik 4 linkshandige vriendinnen, en 1 die ambidexter was. En ook mijn man is linkshandig.
      Ik ben nu inderdaad bewuster bezig met welke contacten ik wel of niet wil, en handel daar ook naar als het even kan. En het bevalt me prima.
      Wat betreft het hele gezin verhuizen naar “mijn” plek: mijn man wil niet. Hij is musicus/docent, heeft een mooi leerlingenbestand opgebouwd en is bang dat hij dat ergens anders niet kan. En is bovendien familieziek….. Ik ben inmiddels wees en hoef dus nergens voor hier te blijven, maar ja….je kunt toch niet zomaar weggaan. Afgelopen week waren we weer een paar dagen in Glasgow, en dan voel ik het zo duidelijk, het gevoel van ergens te horen, het gevoel van zonder beperking opnieuw te kunnen beginnen, ik zou bijna zeggen: een gevoel alsof je “opengaat” …. Wie weet, ooit nog eens….

  4. Ik vind het vooral heel waardevol dat je me leert om mezelf te accepteren en te leren inzien dat je niet hoeft te zijn zoals anderen. Dat je dan vastloopt. Dat er een andere weg is. Die van zelfonderzoek. Dankjewel!

    1. Post
      Author
  5. Op dit moment werk ik in een omgeving die prima bij me past: licht anarchistisch en veel ruimte om zaken te veranderen. Doordat geen enkele organisatie statisch is, zit de bedreiging in een klein hoekje. Een teamleider die graag alles strakker wil organiseren, een collega die last heeft van ons anarchisme, of de organisatie die de persoonlijke vrijheid minder serieus gaat nemen. Dan zal ik opnieuw moeten bepalen wat ik ga doen, aanpassen of een andere omgeving zoeken.

    1. Post
      Author
  6. Heel, heel herkenbaar. Ik ben 29 en pas me ook, iedere keer weer, al heel mijn leven, heel erg aan… Dat kostte me (naast diverse traumatische gebeurtenissen uit het verleden, die ik ondertussen gelukkig achter me kan laten😊) zoveel energie, dat ik sinds afgelopen zomer thuis zit met een burn-out. Ik frustreer me iedere keer weer als mensen/collega’s niet zien dat met kleine simpele aanpassingen de organisatie veel beter kan draaien of niet zien welke mogelijkheden er zijn om met het bedrijf te groeien of niet zien wat ik zie… Ik zit nu in een proces dat ik mezelf beter wil leren kennen en ook wil begrijpen waarom ik doe zoals ik doe. Ik ben bezig met het programma van GiftedPeople en ga er echt voor! Ik hoop zo weer meer duidelijkheid over mezelf te krijgen. Daarnaast lees ik veel over HB. Soms heel confronterend allemaal (dan ben ik er echt door van slag). Er wordt me wel veel duidelijk, al verwacht ik wel dat het nog even duurt voordat ik mezelf echt goed ken en dan mijn ‘mooiste’ leven kan leven. Ik ga in 2020 voor de mooiste (HB) ontdekkingsreis van mn leven en ga er zeker te weten beter en sterker uitkomen, dat is mijn doel 💪🏻

    1. Post
      Author
  7. Voor mij geldt dat ik mijn hoogbegaafdheid pas heb ontdekt in een periode van ziekte na een hersenschudding. Ik ben getest om te kijken of ik mijn werk nog wel kon doen, ik ervoer verlies van snelheid, concentratie, geheugen. Uit die test rolde de hoogbegaafdheid, er viel na een leven lang aanpassen (ik ben inmiddels 64) en m’n best doen veel op z’n plek: ik ben dus tòch okay, zat alleen in het verkeerde vakje! Ik heb ruim voldoende over voor de uitvoering van mijn functie (alles is nog steeds bovengemiddeld) en ga nu weer beginnen met de re-integratie. Het wordt spannend om met dit nieuwe inzicht om te gaan met mezelf en m’n collega’s. Ik ga proberen de valkuilen te herkennen en te omzeilen en vooral m’n anders-zijn in te zetten waar dat van meerwaarde is. Gewoon, omdat dat van mezelf mag…

    1. Post
      Author
    2. Dag Marijke,
      Naast je naam is ook het eerste deel van jouw verhaal ook mijn verhaal. Na een hersenkneuzing op mijn 30 ste bleek ik hb te zijn. Nu ben ik 58 en zit nog steeds in de baan waar ik zat te wachten tot ze mij en kwaliteiten zien. De frustratie breekt me op en de angst weerhoudt me ervandoor te gaan.

  8. Bedankt voor je blog, Adrienne!

    Zo fijn ook om te lezen dat de lezers (incl. mijzelf) van jouw blog zich herkennen in elkaar. Dat voelt als steun, een community. Dat helpt al enorm.

    Zojuist ben ik tegen mijn eigen faalangst en perfectionisme aangelopen op het werk. Iets kleins ging fout en dat neem ik mezelf blijkbaar erg kwalijk. Mijn omgeving reageert er goed op, maar ikzelf dus totaal niet.

    Ik kan prima tegen kritiek van anderen en vind het juist fijn als anderen mij op mijn fouten wijzen. Maar zodra ikzelf iets niet goed vind aan mezelf, dan trek ik het me ineens enorm aan en raak ik helemaal van slag.

    Momenteel ben ik bezig om te kijken waar de oorzaak ligt van het zo streng zijn naar mezelf. Ook ben ik aan het overwegen of ik coaching wil of niet.

    1. Post
      Author
  9. Heel herkenbaar! Voor de tweede keer na tien maanden op randje van een burn-out, die ik nadien weer herstel door een paar maanden vrij te nemen waarin ik “mijn eigen gang kan gaan”. Ik pas me ontzettend makkelijk aan, dusdanig dat niemand het door heeft. Soms heel prettig, maar een enorme valkuil gebleken. Ben (opnieuw) op zoek naar een baan waarin ik beter op m’n plek ben met ruimte voor “mezelf”. Het blijft een proces….

    1. Post
      Author
  10. Vooral de valkuilen. Een collega omschreef het laatst treffend, toen ik hem vertelde dat ik in mijn nieuwe functie tegen dezelfde frustraties aan liep: “Volgens mij hou jij er gewoon van om steeds tegen dezelfde muren aan te rennen!” Dus ik moet er toch echt iets mee gaan doen.

    1. Post
      Author

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *